Wan tru puwema na wan skreki sani
We hebben een tru puwema hard nodig. Een conclusie die ik ook weer trok na het bijwonen van een lezing over de waarheid en dialoog op 30 november 2017 door stichting Projecta in het kader van de democratie maand. We zuchten en zuchten ... lamgeslagen bijna... van de stroom aan holle frases over dialoog en waarheid, over deze te pas en te onpas gebruikte termen, besmet met vooroordelen en vooringenomenheden van ego's en baatzuchtigheid, gebruikt zonder enig inzicht, besef, of kennis. De zaal knikte maar tegelijkertijd was de zaal ook de uitkomst van de vooroordelen en vooringenomenheden.
Wan tru puwema na wan skreki sani, dacht ik zo..
Dialoog en degene die de dialoog leidt, inzet, wie durft een skreki sani te faciliteren?
Men voert dialogen die geen dialogen zijn, praat over het zoeken naar waarheden terwijl het een zoektocht naar de viering van het ego is geworden. In de vele dialogen die ik heb mogen leiden om ontwikkelingsvisies van nobele organisaties te bespreken met gemeenschappen in het binnenland waar even zo nobele mensen wonen, was het mooiste om te zien hoe wereldbeelden, ego's, project doelen en deadlines de overhand dreigen te nemen en de tru puwema als een skreki sani zoveel mogelijk vermeden wordt.
Wan stre te fu dede. Want wan tru puwema is een skreki sani. Het draait velen ondersteboven om de mening van bijvoorbeeld een vrouw te horen. Een mening die door een ego niet ingecalculeerd is in een programma dat dialoog hoog in het vaandel denkt te hebben. Het is een skreki sani als een gemeenschap naar voren komt met een visie waar funding guidelines hun ontwikkelingsparadigma op hebben geplant en zaadjes van inheemse wereldbeelden bijvoorbaat bespoten zijn met een (gelukkig meestal ongeschikt) verdelgingsmiddel.
Verbinding, verschillende disciplines nauw verbonden.
Schrijven en engagement, de dialoog voeren in het hoofd, op papier en in het veld participatie processen leiden, het ligt in elkaars verlengde en ik doe beiden met dezelfde overtuiging. Wan tru puwema vraagt je om te duiken in de diversiteit aan wereldbeelden, meningen, kennis en ja ook ego's om tot die 'wan koko' te komen , wan di kan sproiti njun libi': de dialoog te faciliteren en die tru puwema naar boven te halen.
Ik geniet van de stemmen die als een skreki sani naar voren komen. De jongens van Amotopo die in stilte dagen geluisterd hebben om vervolgens, zich niets aantrekkend van nerveus schuivelende mensen in pakken, of op hakjes, varend als een boot op de ontvangende rivier hun visie te verkondigen. Een visie die naarmate dialoog geen skreki sani meer is langzaam deel wordt van een ieder. Ik geniet van de jonge vrouw die met ferme stem haar kans heeft gevonden om het gezag dat zich traditioneel nestelt uit te dagen, ook geniet ik van het traditioneel gezag dat de tru puwema omarmt en durft. Ervaringen die me steeds dichter brengen bij de taal van wan tru puwema.
Den wortu d'e tan abra
Facilitatie kan heel veel. Kan rollen uit hun rollen halen. Stemmen laten horen.
Dialoog en waarheid... de waarheid die tot stand kan komen omdat het gedicht geleefd wordt in de facilitatie. De facilitatie die zich inzet als wan tru puwema, wan tru puwema na den wortu d'e tan abra.
Trefossa - Wan tru puwema / oude spelling Wan troe poewema (bron DBNL)
.
wan troe poewema na wan skreki-sani.
wan troe poewema na wan stré te f' dede.
wan troe poewema na wan tra kondre,
wan troe poewema na den wortoe d' e tan abra
te ala trawan n' in joe libi wasi gwe;
Aroesoebanja foe grontapoe.
foe taki gi onowsroewan toe wortoe
di, te den gro, sa trowe lepi stari,